Tehâfüt: Sınır Koyan Akıl
Yeni Türkiye Siyaseti, aklı yücelten ama onu sınırsızlaştırmayan bir siyasal geleneğe yaslanır.
Bu gelenek, Osmanlı düşüncesinde “Tehâfüt” adıyla kurumsallaşmıştır.
Tehâfüt, sanıldığı gibi düşünceye düşmanlık değildir.
Aklı susturmak değil, aklı yerine oturtmaktır.
Çünkü sınırı olmayan akıl, hakikat üretmez; yakıcılık üretir.
Aklın her alana sızdığı yerde mesafe kapanır.
Mesafe kapanınca mahremiyet yanar.
Mahremiyet yanınca şehir çözülür, kent kurulur.
Kent kurulduğunda siyaset ensestiyözleşir.
Tehâfüt geleneği tam bu noktada devreye girer:
Aklın her şeyi yutmasına “dur” der.
Hukuku mekândan, siyaseti sermayeden, düşünceyi tahakkümden ayırır.
Bu yüzden Osmanlı’da kelâm ile felsefe çatışmamış, karşı karşıya getirilmiştir.
Devlet bu karşılaşmayı bastırmamış, hakemlik etmiştir.
Ne aklı ilahlaştırmış, ne de düşünceyi yasaklamıştır.
Yeni Türkiye Siyaseti bu hattı yeniden kurar.
Bugün küreselci akıl, sınırsızdır.
Kentçi siyaset, sınırsızdır.
Kalkınmacı ideoloji, sınırsızdır.
Ve hepsi aynı sonucu üretir:
yakıcılık, tekasür, sermaye birikimi ve insanın çözülmesi.
Yeni Türkiye, Tehâfüt’ü yeniden hatırlar.
Bu bir felsefe tercihi değil, bir siyasal ahlâk tercihidir.
Aklı reddetmeyen,
ama aklı putlaştırmayan,
devleti kutsamayan,
ama devletsizliği de erdem saymayan
bir siyaset…
Tehâfüt burada şunu söyler:
Her şey konuşulabilir,
ama her şey hüküm veremez.
Yeni Türkiye’nin aklı budur.
Ertuğrul Tulpar
23 - Ocak - 2026
