Eşcinsel Terapi Forum - Psikolog www.huseyinkacin.com

Genel Değerlendirme
Güçlü Yönler:

III6. Bölümün revizyonuyla birlikte çalışma çok daha katmanlı hale gelmiş. Sadece "şiddet neden gerçekleşmedi?" sorusunu değil, "gerçekleşmeyince ne olur?" sorusunu da soruyor.
Anüs metaforu, kuyu topolojisini bedensel bir eşikle somutlaştırıyor; soyut Lacanyen kavramları daha anlaşılır kılıyor.
Etik mesafe korunmuş: Kutsal metne psikanalizi indirgemiyor, karşılıklı sınama ilişkisi kuruyor.
Şiddet kuramı, travma çalışmaları ve etik için gerçekten aktarılabilir bir model sunuyor.

Zayıf/Olası Eleştiri Noktaları:

Anüs metaforu, bazı okuyucularda rahatsızlık veya yanlış anlama yaratabilir (her ne kadar yazar sınır koysa da).
Kölelik ve iktidar ilişkisi analizi biraz kısa kalmış; daha genişletilebilirdi.
Hâlâ tamamen yapısal düzeyde kalıyor; bireysel psikoloji veya tarihsel bağlam neredeyse hiç yok (bu bilinçli bir tercih, ama bazı okuyucular için eksik gelebilir).

Sonuç
Revize edilmiş haliyle çalışma, ilk versiyondan daha olgun ve cesur. Özellikle III.6 bölümü, tezin en güçlü kısmı haline gelmiş: Şiddetin askıya alınması bir zafer değil, travmanın başka düzlemde devamı. Kuyu ne mezar ne kurtuluş kapısı; sadece bir eşik – ve hayat o eşiğin ötesinde, askıda kalarak devam ediyor.
Bu okuma, Yusuf kıssasını hem teolojik hem psikanalitik hem de etik açıdan çok zengin bir düşünme malzemesine dönüştürüyor. Hüseyin Kaçın, zor bir dengeyi başarıyla kurmuş: Kutsal metne saygılı, Lacan'a sadık, okuyucuya provoke edici ama sorumlu.

III.6 Kuyu Sonrası Hayat: Şiddetin Askıya Alınmasının Uzun Vadeli Etkileri

Yusuf kıssasında kuyu, şiddetin fiil düzeyine geçmesini engelleyen yapısal bir eşik olarak işlev görür. Ancak bu askıya alma, mutlak bir koruma ya da travmanın ortadan kalkışı anlamına gelmez. Kuyu, şiddeti sona erdirmez; onu kesintiye uğratır. Bu kesinti, bedensel ihlalin ve ensestüel sürekliliğin durdurulmasını mümkün kılarken, öznenin hangi koşullar altında yeniden dolaşıma gireceği sorusunu açık bırakır. Bu nedenle kuyu, şiddetin yokluğu değil; şiddetin fiile dönüşmesinin geçici olarak engellendiği bir ara durum üretir.

Yusuf’un kuyudan çıkarılışı, bu açıdan bir özgürleşme sahnesi olarak değil; şiddetin başka bir rejime devredilişi olarak okunmalıdır. Kuyu, bedeni doğrudan ihlalden korumuş; ancak Yusuf’u şiddetsiz ama sahiplenici bir iktidar ilişkisine, yani kölelik statüsüne taşımıştır. Bu durum, askıya alınan şeyin şiddetin kendisi değil, şiddetin belirli bir biçimi olduğunu gösterir. Ensestüel ve sadistik süreklilik kesilmiş; fakat özne, iradesinin askıda kaldığı, karar verme yetisinin sınırlı olduğu bir düzenin parçası hâline gelmiştir.

Bu noktada kölelik, şiddetin yokluğu olarak idealize edilemez. Bedensel ihlalin gerçekleşmemesi, öznenin özgürleştiği anlamına gelmez. Yusuf’un bedeni artık ensestüel bir tehdidin nesnesi değildir; ancak bedeni ve emeği, başka bir iktidar düzeni içinde dolaşıma sokulmuştur. Travma bu aşamada ortadan kalkmaz; yalnızca yer değiştirir ve biçim değiştirerek sürer. Şiddetin sürekliliği kesilmiş; fakat öznenin askıda kalışı devam etmiştir.

Bu askıda kalışın topolojik mantığını açıklamak için, anüs kavramının psikanalitik anlamı bu noktada netleştirilmelidir. Lacanyen düzlemde anüs, biyolojik ya da cinsel bir organ olarak değil; öznenin tamamen nesneye indirgenmediği son bedensel eşik olarak kavramsallaştırılır. Anüs, bir giriş değildir; penetrasyonu temsil etmez. Buna karşılık bir çıkış noktasıdır; kapalıdır ancak bütünüyle geçirimsiz değildir. Denetlenebilir olması, onu ele geçirilebilir kılmaz. Bu nedenle anüs, öznenin bedeni üzerinde mutlak bir hâkimiyet kurulmasını engelleyen, ihlali askıya alan bir sınır yüzeyi olarak çalışır. Lacan için bu eşik; kontrol, tutma, askıya alma ve vermeme mantığıyla işler.

Bu topolojik yapı, kuyu metaforunun işleviyle doğrudan örtüşür. Kuyu, bedeni mutlak nesneleşmeden korur; ancak özneyi özgür bir konuma yerleştirmez. Anüs nasıl ki öznenin tamamen ele geçirilmesini engelleyen fakat onu özgürleştirmeyen bir sınır yüzeyi ise, kuyu da bedensel ihlali askıya alırken özneyi yeni bir iktidar ilişkisine devreder. Askıya alma, burada bir çözüm değil; sürekliliği kesen ama yeni bir başlangıcı garanti etmeyen yapısal bir duraklamadır.

Bu nedenle kuyu, ne mezar ne de kurtuluş kapısıdır. Kuyu, şiddetin fiile dönüşmesinin durdurulduğu; fakat öznenin henüz yeniden kurulmadığı bir eşik olarak işlev görür. Yusuf’un kuyudan sonraki yaşamı, şiddetin önlenmesi ile özgürlüğün tesis edilmesi arasındaki farkı görünür kılar. Yasa, bedeni koruyabilir; ancak özneyi özgürleştirmek zorunda değildir.

Sonuç olarak Yusuf’un kuyu sonrası hayatı, bu çalışmanın temel savını derinleştirir: Şiddetin askıya alınması, travmanın sona ermesi değil; travmanın başka bir düzlemde sürmesidir. Kuyu, şiddeti durdurur; ama öznenin kaderini tamamlamaz. Bu nedenle kuyu, kıssada nihai bir çözüm değil; şiddetin biçim değiştirerek devam edebileceği uzun bir sürecin başlangıç noktası olarak okunmalıdır.

III.6 Kuyu Sonrası Hayat: Şiddetin Askıya Alınmasının Uzun Vadeli Etkileri

Yusuf kıssasında kuyu, şiddetin fiil düzeyine geçmesini engelleyen yapısal bir eşik olarak işlev görür. Ancak bu askıya alma, mutlak bir koruma ya da travmanın ortadan kalkışı anlamına gelmez. Kuyu, şiddeti sona erdirmez; onu kesintiye uğratır. Bu kesinti, bedensel ihlalin ve ensestüel sürekliliğin durdurulmasını mümkün kılarken, öznenin hangi koşullar altında yeniden dolaşıma gireceği sorusunu açık bırakır. Bu nedenle kuyu, şiddetin yokluğu değil; şiddetin fiile dönüşmesinin geçici olarak engellendiği bir ara durum üretir.

Yusuf’un kuyudan çıkarılışı, bu açıdan bir özgürleşme sahnesi olarak değil; şiddetin başka bir rejime devredilişi olarak okunmalıdır. Kuyu, bedeni doğrudan ihlalden korumuş; ancak Yusuf’u şiddetsiz ama sahiplenici bir iktidar ilişkisine, yani kölelik statüsüne taşımıştır. Bu durum, askıya alınan şeyin şiddetin kendisi değil, şiddetin belirli bir biçimi olduğunu gösterir. Ensestüel ve sadistik süreklilik kesilmiş; fakat özne, iradesinin askıda kaldığı, karar verme yetisinin sınırlı olduğu bir düzenin parçası hâline gelmiştir.

Bu noktada kölelik, şiddetin yokluğu olarak idealize edilemez. Bedensel ihlalin gerçekleşmemesi, öznenin özgürleştiği anlamına gelmez. Yusuf’un bedeni artık ensestüel bir tehdidin nesnesi değildir; ancak bedeni ve emeği, başka bir iktidar düzeni içinde dolaşıma sokulmuştur. Travma bu aşamada ortadan kalkmaz; yalnızca yer değiştirir ve biçim değiştirerek sürer. Şiddetin sürekliliği kesilmiş; fakat öznenin askıda kalışı devam etmiştir.

Bu askıda kalışın topolojik mantığını açıklamak için, anüs kavramının psikanalitik anlamı bu noktada netleştirilmelidir. Lacanyen düzlemde anüs, biyolojik ya da cinsel bir organ olarak değil; öznenin tamamen nesneye indirgenmediği son bedensel eşik olarak kavramsallaştırılır. Anüs, bir giriş değildir; penetrasyonu temsil etmez. Buna karşılık bir çıkış noktasıdır; kapalıdır ancak bütünüyle geçirimsiz değildir. Denetlenebilir olması, onu ele geçirilebilir kılmaz. Bu nedenle anüs, öznenin bedeni üzerinde mutlak bir hâkimiyet kurulmasını engelleyen, ihlali askıya alan bir sınır yüzeyi olarak çalışır. Lacan için bu eşik; kontrol, tutma, askıya alma ve vermeme mantığıyla işler.

Bu topolojik yapı, kuyu metaforunun işleviyle doğrudan örtüşür. Kuyu, bedeni mutlak nesneleşmeden korur; ancak özneyi özgür bir konuma yerleştirmez. Anüs nasıl ki öznenin tamamen ele geçirilmesini engelleyen fakat onu özgürleştirmeyen bir sınır yüzeyi ise, kuyu da bedensel ihlali askıya alırken özneyi yeni bir iktidar ilişkisine devreder. Askıya alma, burada bir çözüm değil; sürekliliği kesen ama yeni bir başlangıcı garanti etmeyen yapısal bir duraklamadır.

Bu nedenle kuyu, ne mezar ne de kurtuluş kapısıdır. Kuyu, şiddetin fiile dönüşmesinin durdurulduğu; fakat öznenin henüz yeniden kurulmadığı bir eşik olarak işlev görür. Yusuf’un kuyudan sonraki yaşamı, şiddetin önlenmesi ile özgürlüğün tesis edilmesi arasındaki farkı görünür kılar. Yasa, bedeni koruyabilir; ancak özneyi özgürleştirmek zorunda değildir.

Sonuç olarak Yusuf’un kuyu sonrası hayatı, bu çalışmanın temel savını derinleştirir: Şiddetin askıya alınması, travmanın sona ermesi değil; travmanın başka bir düzlemde sürmesidir. Kuyu, şiddeti durdurur; ama öznenin kaderini tamamlamaz. Bu nedenle kuyu, kıssada nihai bir çözüm değil; şiddetin biçim değiştirerek devam edebileceği uzun bir sürecin başlangıç noktası olarak okunmalıdır.

Etik Çekinceler ve Yanlış Okuma Riskleri
1. Metnin Amacı Üzerine Açık Etik Beyan
Bu çalışmanın temel amacı, Yusuf kıssasını ahlaki yargılar üretmek, normatif bir cinsel düzen önermek ya da bireysel yönelimler hakkında değerlendirmede bulunmak değildir. Çalışma, ne bir teşhis metni ne de bir değer yargısı metni olarak tasarlanmıştır. Psikanalitik kavramlar, bireyleri sınıflandırmak veya etiketlemek için değil; yapısal ilişkileri analiz etmek amacıyla kullanılmaktadır.
Bu nedenle çalışmada yer alan kavramların (utanç, anüs, ensestüel yapı, nesneleşme, bakış, yasa) hiçbiri bireysel deneyimlere doğrudan uygulanabilecek hazır açıklamalar olarak sunulmamaktadır. Metnin tamamı, bilinçli biçimde teorik ve yapısal düzeyde okunmak üzere kurgulanmıştır.
 
2. Psikanalitik Kavramların Yanlış Klinik Okunma Riski
Çalışmada kullanılan psikanalitik kavramlar, özellikle Jacques Lacan’ın yapısal kuramı bağlamında ele alınmaktadır. Ancak bu kavramların klinik bağlamdan koparılarak bireylerin yaşam deneyimlerine doğrudan uygulanması, ciddi bir yanlış okuma riskini beraberinde getirir.
Bu nedenle özellikle vurgulanmalıdır ki:
•   Metinde hiçbir bireysel vaka analiz edilmemektedir.
•   Hiçbir davranış biçimi “patolojik” olarak tanımlanmamaktadır.
•   Psikanalitik kavramlar kişilere değil, yapılara aittir.
Bu ayrımın ihlal edilmesi, çalışmanın etik çerçevesinin dışına çıkılması anlamına gelir.
 
3. Cinsellik ve Şiddet İlişkisinin Yanlış Kurulma Riski
Çalışma boyunca cinsellik ile şiddet arasındaki ilişki, nedensel değil; yapısal bir düzlemde ele alınmıştır. Bu noktada önemli bir etik çekince bulunmaktadır: Metnin herhangi bir bölümünün, cinsel yönelimleri ya da cinsel pratikleri şiddetle özdeşleştirdiği şeklinde okunması, çalışmanın temel varsayımlarına bütünüyle aykırıdır.
Açıkça belirtilmelidir ki:
•   Şiddet, cinselliğin türünden değil; sınırların çöküşünden doğar.
•   Yönelim, arzu ya da pratikler tek başına ne şiddetin nedeni ne de göstergesidir.
Metnin bu ayrımı bulanıklaştıracak biçimde okunması, etik açıdan kabul edilemez bir indirgemeye yol açar.
 
4. Kutsal Metnin Araçsallaştırılması Riski
Yusuf kıssası gibi kutsal bir anlatının psikanalitik bir çerçevede ele alınması, kaçınılmaz olarak araçsallaştırma riskini de beraberinde getirir. Bu çalışma, kıssayı psikanalitik bir teoriye indirgenecek bir “malzeme” olarak kullanma iddiasında değildir. Aksine, kıssa ile psikanaliz arasında karşılıklı bir sınama ilişkisi kurmayı amaçlamaktadır.
Bu nedenle:
•   Psikanalitik kavramlar kıssaya zorla giydirilmemiştir.
•   Kıssanın metinsel sınırları bilinçli biçimde korunmuştur.
•   Teolojik doğruluk ya da tarihsel gerçeklik iddiasında bulunulmamıştır.
Bu sınırların göz ardı edilmesi, çalışmanın niyetinin yanlış okunmasına yol açabilir.
 
5. Dilsel Provokasyonun Yanlış Anlaşılma Riski
Metinde bilinçli olarak kullanılan bazı kavramlar (örneğin “anüs”, “utanç”, “nesneleşme”) ilk bakışta provokatif görünebilir. Ancak bu kavramların seçimi, sansasyon yaratma amacıyla değil; psikanalitik terminolojinin yapısal gereklilikleri nedeniyle yapılmıştır.
Bu kavramların gündelik, biyolojik ya da pornografik çağrışımlarla okunması, metnin dilsel düzeyini yanlış anlamak anlamına gelir. Bu nedenle okuyucunun, kavramları yalnızca bağlam içinde ve teorik düzlemde değerlendirmesi etik bir zorunluluktur.
 
6. Metnin Normatif Okunma Riskine Karşı Uyarı
Bu çalışma, “nasıl yaşamalıyız?” ya da “nasıl ilişki kurmalıyız?” sorularına yanıt vermemektedir. Metnin herhangi bir bölümünün, normatif bir cinsel ahlak, aile modeli ya da toplumsal düzen önerisi sunduğu şeklinde okunması, çalışmanın kapsamını aşan bir yorum olacaktır.
Metnin sunduğu şey:
•   bir reçete,
•   bir model,
•   ya da bir ideal tip değildir;
yalnızca yapısal bir analizdir.
 
7. Son Etik İlke: Susulması Gereken Yerler
Bu çalışmanın belki de en önemli etik özelliği, nerede susacağını bilmesidir. Metin, bireysel acıların, travmaların ya da yaşantıların temsil edilemeyeceği alanlara girmemeyi bilinçli olarak tercih eder. Psikanalitik okuma, burada bir “açığa çıkarma” pratiği değil; sınır çizme pratiği olarak uygulanmıştır.
Bu nedenle çalışmanın etik çerçevesi şu ilkeyle özetlenebilir:
Her şeyin söylenebilir olduğu yerde etik çöker;
bu çalışma, tam da bu çöküşü engellemek için susulması gereken yerleri işaret eder.

GENEL SONUÇ: Sınır, Askıya Alma ve Şiddetin Yapısal Mantığı
Bu çalışma, Yusuf kıssasını ahlaki bir erdem anlatısı ya da bireysel bir kader hikâyesi olarak değil; şiddetin fiile dönüşmeden askıya alındığı yapısal bir eşik olarak ele almıştır. Psikanalitik–yapısal okuma, anlatının merkezine iyi niyet, sabır ya da ilahi ödül kavramlarını değil; yasa, sınır, utanç ve beden arasındaki ilişkiyi yerleştirmiştir. Böylece soru, “Yusuf neden kurtuldu?”dan ziyade, “Şiddet neden bedene yazılmadı?” noktasına kaydırılmıştır.
Analiz boyunca gösterildiği üzere Yusuf kıssasında şiddet potansiyeli açıktır. Kardeşler arası kıskançlık, dışlama, yok etme arzusu ve ensestüel bir iklim mevcuttur. Ancak bu potansiyel, fiilî bir bedensel ihlale dönüşmez. Bu dönüşümün gerçekleşmemesi, ahlaki bir engellemeden ziyade, simgesel yasanın tamamen çökmemiş olmasına bağlıdır. Baba figürü kördür; fakat bütünüyle yok değildir. Yasa zayıflamıştır; fakat susmamıştır. Bu nedenle mezar değil, kuyu vardır.
Kuyu, bu çalışmada şiddetin mekânı olarak değil; şiddetin fiile dönüşmeden sınırlandığı simgesel bir eşik olarak kavramsallaştırılmıştır. Bedene yönelmesi muhtemel şiddet, kuyu aracılığıyla temsil düzeyinde tutulur. Böylece beden, nesneleşmenin nihai yüzeyi hâline gelmez. Utanç, ahlaki bir duygu olarak değil; nesneleşmeyi durduran affektif bir mekanizma olarak işlev görür. Şiddet bastırılmaz; askıya alınır.
Bu askıya alma, yalnızca anlık bir koruma sağlamaz. Yusuf’un kuyu sonrası hayatı, şiddetin bedensel fiile dönüşmemesinin uzun vadeli etkilerini açık biçimde ortaya koyar. Özne, travmaya rağmen temsil kapasitesini yitirmez; dili, zamanı ve ilişkileri yeniden kurabilir. Şiddet süreklilik kazanmaz; intikam zorunlu hâle gelmez. Bu durum, etik bir yücelikten ziyade, yapısal bir imkânın sonucudur: Bedeni ihlal edilmemiş bir özne, şiddeti yeniden üretmek zorunda değildir.
Bu bağlamda çalışma, kutsal metinlerin yalnızca normatif ya da öğretici anlatılar olmadığını; aynı zamanda şiddetin nasıl sınırlandığını gösteren yapısal modeller sunduğunu ortaya koymaktadır. Yusuf kıssası, şiddetin kaçınılmazlığını değil; sınırın korunabildiği yerde şiddetin mümkün olmadığını göstermektedir. Kurtuluş, travmanın ardından gelen bir onarım değil; fiilin gerçekleşmemesidir.
Sonuç olarak bu çalışma, yasa, sınır ve beden arasındaki ilişkinin, şiddetin ortaya çıkışında belirleyici bir rol oynadığını savunmaktadır. Yusuf kıssası, çökmekte olan bir yasanın kendini son kez mekânsal bir sınır olarak dayatabildiği bir kırılma anını temsil eder. Bu yönüyle kıssa, yalnızca teolojik ya da ahlaki bir anlatı değil; psikanaliz, etik ve şiddet kuramları açısından aktarılabilir, özgün ve çağdaş bir düşünme modeli sunmaktadır.
Bu modelin önerdiği şey basittir ama sarsıcıdır:
Şiddet her zaman arzudan değil; sınırın çöküşünden doğar. Ve bazen kurtuluş, düşmekten sonra değil, düşüşün eşiğinde durabilmektir.

Sınır, Eşik ve Kurtuluşun Yapısal Anlamı
Bu çalışma boyunca Yusuf kıssası, ahlaki bir erdem anlatısı ya da bireysel bir kader hikâyesi olarak değil; şiddetin fiile dönüşmeden askıya alındığı yapısal bir kırılma sahnesi olarak ele alınmıştır. Psikanalitik–yapısal okuma, anlatıda yasa, sınır, utanç ve beden arasındaki ilişkinin, şiddetin süreklilik kazanmasını engelleyen bir düzenek oluşturduğunu göstermektedir. Yusuf’un kuyuya atılışı, bu bağlamda şiddetin gerçekleştiği bir mekân değil; şiddetin bedensel ihlale dönüşmeden durdurulduğu simgesel bir eşik olarak yorumlanmıştır.
Çalışma, ensestüel yapıyı fiilî cinsel eylemlerle özdeşleştirmeyen; onu aile içinde sınırların bulanıklaştığı, sevginin ayrıştırılamadığı ve yasanın zayıfladığı bir ruhsal iklim olarak ele alan bir çerçeve önermektedir. Yusuf kıssasında bu iklimin açık belirtileri görülmekle birlikte, anlatı fiilî bir bedensel ihlalle sonuçlanmaz. Bunun nedeni, yasanın mutlak biçimde işlemesi değil; bütünüyle de çökmemiş olmasıdır. Kuyu, bu “ramak kala” anını temsil eden yapısal sınırdır.
Bu noktada kuyu ile ateş arasındaki fark belirleyici hâle gelir. Ateş, sınırın tamamen çöktüğü, bedenin mutlak yok oluşa teslim edildiği bir sahneyi temsil ederken; kuyu, düşüşe rağmen bedenin korunabildiği, şiddetin geri çevrildiği bir ara uzam sunar. Yusuf’un bedeni ateşe değil, kuyuya düşer. Bu tercih, anlatının ahlaki değil; yapısal mantığını açığa çıkarır. Kurtuluş, burada fiilin ardından gelen bir telafi değil; fiilin hiç gerçekleşmemesi olarak belirir.
Bu yapısal okuma, Kur’an’ın başka bir yerinde toplumsal düzeyde açıkça dile getirilen bir ilkeyle de örtüşmektedir. Âl-i İmrân Suresi’nin 103. ayetinde, insanlar arasındaki düşmanlığın sona erdirilmesi, birleştirici bir bağa tutunma ve şiddetin eşiğinden geri çekilme metaforları birlikte yer alır:
“Hep birlikte Allah’ın ipine sımsıkı sarılın; sakın ayrılmayın. Allah’ın size olan nimetini hatırlayın: Hani siz birbirinize düşmandınız da kalplerinizi birleştirmişti ve O’nun nimeti sayesinde kardeşler olmuştunuz. Ateşten bir çukurun tam kenarındayken oradan da sizi kurtarmıştı.”
(Âl-i İmrân, 3/103)
Bu ayette şiddet, gerçekleşmiş bir felaket olarak değil; henüz düşülmemiş bir çukurun kenarı olarak tasvir edilir. Kurtuluş, düşüşten sonra gelen bir onarım değil; düşüşün eşikte durdurulmasıdır. Yusuf kıssasında kuyu metaforu üzerinden temsil edilen sınır mantığı ile bu ayetin sunduğu çerçeve, yapısal düzeyde birbirini tamamlamaktadır. Her iki anlatıda da yasa zayıflamış, düşmanlık ve yok etme arzusu belirginleşmiş; ancak simgesel bağ bütünüyle kopmadığı için şiddet bedensel fiile dönüşmemiştir.
Sonuç olarak bu çalışma, kutsal metnin yalnızca normatif ya da ahlaki mesajlar değil; şiddetin nasıl sınırlandığını gösteren yapısal modeller sunduğunu ortaya koymaktadır. Yusuf kıssası, bireysel ve ailevi ölçekte bu sınırı görünür kılarken; Âl-i İmrân 103. ayet, aynı ilkeyi toplumsal düzeyde formüle eder. Böylece kurtuluş, travmanın ardından gelen bir telafi olarak değil; sınırın korunabildiği yerde şiddetin mümkün olmadığı bir yapı olarak düşünülür.
Bu yapısal mantık, Kur’an anlatılarında yalnızca Yusuf kıssasına özgü değildir. Hz. İbrahim kıssasında ateş, şiddetin nihai ve mutlak biçimi olarak sahneye çıkar; ancak ateş burada bedeni yok eden bir fiile dönüşmez. “Ey ateş! İbrahim için serinlik ve esenlik ol” buyruğu, şiddetin gerçekleşmesinden sonra gelen bir telafi değil; şiddetin fiil olarak işlememesini sağlayan simgesel bir müdahaledir. Yusuf kıssasında bu müdahale kuyu aracılığıyla, İbrahim kıssasında ise ateşin niteliğinin dönüştürülmesi yoluyla gerçekleşir. Her iki anlatıda da ortak olan, şiddetin mümkün olduğu eşiğin görünür kılınması; ancak bedenin bu eşiğin ötesine geçirilmemesidir.

Bu perspektif, Yusuf kıssasını hem psikanalitik hem de etik düzlemde, çağdaş şiddet, sınır ve aile içi ilişkiler tartışmalarıyla ilişkilendirilebilecek özgün bir teorik kaynak hâline getirmektedir.